Waarom hemels leven op aarde begint

Standaard
Waarom hemels leven op aarde begint

(Hoofdartikel CV Koers, Johan ter Beek, Augustus 2011)

Dé trend van vandaag: de hang naar slow life en een ‘hemels leven’ waar je in balans, met aandacht voor ‘het nu’ en zonder stress tot individuele bloei kunt komen. Ook christenen weten dat hemels leven niet pas Straks begint, maar nú al is begonnen. En dat kan je leven dus nu al mooi maken.

Wij mensen vertellen elkaar verhalen over wie we zijn, waar we op hopen of bang voor zijn, wat we moeten doen of hoe de toekomst er uit ziet. De media en politici vertellen ons verhalen over onveiligheid. Amerikaanse dominees vertellen ons verhalen over het aanstaande einde van de wereld. Lifestylemagazines als HappineZ of Flow vertellen ons verhalen over hoe we, volledig ‘in balans’, het maximale uit dit leven kunnen halen of hoe we onze individualiteit kunnen ontplooien. Deze verhalen zijn de kaders van waaruit we ons leven als individu en als gemeenschap begrijpen en waarnaar we handelen. Theologen als Tom Wright en Walter Brueggemann leren dat we allemaal leven in een verhaal. We spelen onze rol of we willen of niet. De vraag is: wat is het verhaal van een christen? Of beter nog: wat is het verhaal van onze gemeenschap, de kerk?

Om ons verhaal te vertellen moeten we terug naar het joodse verhaal van God en de wereld. In het Joodse monotheïsme is er sprake van een geloof in één God die betrokken is op zijn schepping. Deze God is dus niet ver weg of buiten onze werkelijkheid, maar laat zich ook niet vereenzelvigen met de schepping. In het joodse verhaal is God zeer dichtbij in de wet, de wijsheid, de wolk van zijn heerlijkheid, het woord en de geest. En wij mensen weerspiegelen zijn beeld. We zijn iconen, beelddragers, zonen en dochters, bijna goddelijk.

Het kwaad

Als je gelooft in een God die sterk betrokken is op de wereld dat is het kwaad een groot probleem. Binnen het joodse geloof wordt er nooit verwezen naar de zondeval als oorzaak van het kwaad. De mens (Adam) wordt vergeleken met het volk Israël. De hof van Eden is het beloofde land, de opdrachten als de Thora. Overtreding betekent de ballingschap voor Adam. De mens komt ten oosten van de tuin terecht, in Babel. Eenmaal onder de vloek, slaan de akkerbouwers de nomadische volken dood, worden de steden gebouwd en worden de steden tot machten. De wereldgeschiedenis van het kwaad wordt ons in enkele bijbelhoofdstukken geschetst van Kaïn tot de toren van Babel.

Abraham mag echter terug naar het beloofde land om tot zegen te zijn van de volken. In hem zullen alle geslachten van de aardbodem gezegend worden. Dit is Gods antwoord op het probleem van het kwaad. Het kwaad dat zich uit in machten, onrecht, slavernij, afgoderij en vruchteloosheid wordt omgekeerd door de roeping van een mens. Dit is de uitverkiezing. Niet dat het draait om een soort verkiezing tot redding naar de hemel, maar een roeping voor de aarde. In het joodse denken wordt Gods wil gedaan op aarde, zoals in de hemel.

Toch is dit geen automatisme als blijkt dat Israël de wet breekt en ongehoorzaam is en als de omringende macht uitgroeien tot beesten die opstaan tegen het volk. Het joodse verhaal maakt keer op keer duidelijk dat het niet tegen de machten moet strijden met dezelfde wapens als de vijand. De aartsvaders moesten leren dat hun kind een gave was omdat hun vrouwen te oud waren voor vruchtbaarheid. Het volk moest zich elk jaar herinneren hoe ze door genade waren gered uit Egypte en in de woestijn in leven waren gehouden. Het land is een gift en kan niet worden beheerst door legers of politieke machtspelletjes. Daarom gaat het volk in ballingschap om daar te leren dat God Zijn rijk zal vestigen op andere manier. In de eerste eeuw van onze jaartelling ging men er vanuit dat de ballingschap niet voorbij en dat Gods rijk nog niet was gekomen.

Jezus en het Koninkrijk van God

Als er een jonge profeet opstaat die aankondigt dat het koninkrijk van God nabij is, dan is dit geen onbekende taal voor Israël. Jezus kwam geen nieuwe religie brengen maar leefde volledig binnen het verhaal en de hoop van Israël. Daniël 7 spreekt over de mensenzoon die het koningschap zou ontvangen. Vele psalmen bezingen de gezalfde koning en zijn overwinning op de machten. Jezus zegt dat dit moment aangebroken is. Hij roept de mensen op in Hem te geloven en Hem te volgen. Jezus gelooft dat het moment van Gods ingrijpen niet alleen is aangebroken, maar dat het gebeurt in en door Hem.

Jezus roept twaalf volgelingen, spreekt vanaf een berg zijn grote woorden, gaat in zijn doop door de Jordaan en veertig dagen de woestijn in. Jezus gebruikt deze symbolen om te laten zien dat hij Israël is, of minstens vertegenwoordigd. Hij spreekt in vele gelijkenissen die we goed kunnen begrijpen als we ze lezen in de context van Jezus eigen tijd. De verloren zoon in een ver land gaat natuurlijk over het volk dat in ballingschap is en door vergeving terug mag komen. Jezus vergeeft dan ook zondaren. Maar andere gelijkenissen gaan over een komend oordeel, zoals de gelijkenis van de werkers in de wijngaard. Jezus laat zien dat in zowel oordeel als vergeving de verwachtte climax van het verhaal nabij is. Israël keert terug uit haar ballingschap doordat God ingrijpt door tekenen van vergeving, aanvaarding, herstel en nieuwe schepping.

Andere agenda’s

Lang niet ieder mens zit te wachten op een jonge profeet die claimt dat Gods rijk in en door Hem aanbreekt. Farizeeën verafschuwen Zijn omgang met onreine en zondige mensen, Zijn schijnbare minachting van die symbolen die joodse mensen heilig moesten maken: land, volk, voedsel, sabbat en tempel. Maar Jezus laat zien dat door Hem al deze symbolen omgekeerd worden: een nieuwe tijd breekt aan waarbij het juist niet meer gaat om de grenzen, gronden en gebouwen. Gods rijk grijpt groots om zich heen. Door Jezus komen alle zondaren, volken en continenten in beeld. Jezus schaft echter geen aardse oriëntatie af te gunste van een hemels. Hij wijst zijn eigen volk op haar eigen roeping: een licht te zijn voor de volken.

Weer andere mensen volgen liever een agenda van opstand. Politici met een heilige oorlog of een just-war theory: religieuze fanatici die liever willen vechten tegen de Romeinen. Ook deze agenda wordt door Jezus keer op keer ontkracht. Hij gaat de weg van volkomen vrede en dienstbetoon. De Zoon des mensen is niet gekomen om te heersen maar om te dienen en Zijn leven te geven als losprijs voor velen.

Ook Jezus komt regelmatig in de verleiding om de weg van economische, politieke of religieuze overheersing te gaan. In de woestijn vraagt de duivel Hem om steen in brood te doen veranderen, voor hem te knielen in ruil voor de koninkrijken van de aarde en zelfs van het dak van de tempel te springen. Deze drie verleiding komen terug in Jezus’ leven. Na de wonderbaarlijke spijziging probeert Petrus hem te verleiden niet de weg van het lijden te gaan, een ‘economische verzoeking’. In de tempel wordt hem gevraagd of er belasting betaald mag worden; een verleiding om de religieuze macht te grijpen. En vlak voor zijn gebed in de hof van Gethsemane is Jezus in de verleiding om toch de militaire weg te gaan met de zwaarden die hij laat kopen. Maar dan bid hij: ‘niet mijn wil, maar Uw wil geschiedde’. Hij laat zien dat hij zijn volk wil redden van de machten maar ook van haar eigen zonden. De enige weg tot dit doel gaat via een smalle weg: de mensenzoon die zichzelf zal geven en de beker zal drinken.

Nieuwe schepping

Uit de opstanding van Jezus blijkt dat God hier zijn antwoord geeft, aan Jezus, maar ook aan de mensheid. De theoloog Jurgen Moltmann stelt dat God niet op Goede Vrijdag antwoord geeft op de vraag naar het lijden, maar juist op Paaszondag. Het nieuwe leven in Jezus is de eerste dag van de nieuwe week, de nieuwe schepping. En het begint bij de Messias die Gods oude schepping heeft ‘volbracht’.

Dit nieuwe leven blijft niet bij de Messias maar wordt doorgegeven. De Geest van het leven komt over de nieuwe mensheid rondom Jezus. Deze mensen geven zichzelf ook en ontvangen dezelfde levendmakende Geest. Dit blijkt uit hun samenzijn, eenheid, liefde en zorg. De eerste christenen staan er bekend om ‘als Christus te zijn’. De woorden van de Bergrede worden in de praktijk gebracht, de vergeving wordt doorgegeven en ook de christenen confronteren de machten door zichzelf te geven. Dit kunnen ze vanwege de hoop op de opstanding. God staat aan Jezus’ kant, aan de onderkant. Daar begint nieuwe schepping

De symphonie

De theoloog N.T. Wright vertelt het volgende verhaal: stel dat er een onbekende symfonie van Beethoven wordt gevonden die nooit is afgemaakt. Er zijn slechts vier van de vijf delen gevonden. Hoe zou het vijfde deel hebben geklonken? Zou het heel nieuwe muziek zijn, met nieuwe thema’s? Een enorme stijlbreuk met de voorgaande vier delen? Zeker niet! Als een deskundige de opdracht zou krijgen deel vijf te schrijven dan zou hij zich een jaar opsluiten met de eerste vier delen en het overige werk van Beethoven. Hij zou de thema’s opnieuw terug laten komen, maar op een nieuwe manier.

Wij leven in deel vijf van het verhaal van God en deze wereld. Adam, de val, de verkiezing van Israël en de komst van de Messias zijn de eerste vier delen. De vroege kerk en het schrijven van het Nieuwe Testament is de opening van deel vijf. Als we willen weten waartoe we hier op aarde zijn en wat een onze missie is als kerk, dan moeten we intensief leven met de eerste vier delen en het begin van deel vijf.

In de geschiedenis van de kerk en het christendom zijn er veel melodieën en thema’s te horen die dissonant zijn met de voorgaande vier delen. Als een volgeling van Jezus echter gaat improviseren op basis van de vier voorgaande delen dan ontstaat er echt leven zoals God dat heeft bedoeld. Een leven waarin we andere mensen liefhebben, ook al hebben ze andere ideeën of overtuigingen. Een leven waarin we zorgdragen voor de schepping. Een leven waarin we in harmonie kunnen leven binnen een geloofsgemeenschap. Gods verhaal vertelt wie we zijn en wat we moeten doen. De improvisatie komt dan bijna als “vanzelf”. We hoeven geen grenzen te stellen, op zoek te gaan naar ons ware zelf of individualistische zelfontplooing na te jagen. Onze lifestyle vloeit voor uit verbinding met het grote verhaal.

De toekomst verwachten

We verwachten een nieuwe hemel en een nieuwe aarde: sterker nog: een hemels Jeruzalem op aarde. Met Jezus leven komt deze hemelse werkelijkheid al op aarde. Niet alleen van ‘boven naar beneden’ maar misschien wel vanuit de toekomst naar het heden. De hoop op nieuw leven en herstel gebeurt al in Jezus leven en vooral in Zijn opstanding. Als wij dezelfde toekomst verwachten dan beginnen we er vandaag al aan. We willen een God dienen die reeds sinds de verkiezing van Israël is begonnen met een nieuwe wereld. ‘An other world is possible’. Jezus deed het ons voor. De Vader geeft, wij geven door.

Als we leven binnen de hoop en verwachting van een nieuwe wereld die ‘possible’ is door de opstanding van Jezus uit de dood, dan geloven we ook dat die nieuwe wereld reeds hier is: ‘An other world is allready here’. De kerk is een voorproefje van die volmaakte nieuwe schepping. De kerk en het leven van een christen mag een proefabonnement zijn op die nieuwe wereld. Concreet kunnen we ons richten op de volgende zaken:

Eenheid zoeken in een wereld vol diversiteit. In het verhaal van de machten en afgoden worden verschillen uitgespeeld tot angst en haat, oorlog en dood. Maar in het verhaal van God zien we dat verschillende mensen samen een eenheid vormen in Christus: Jood en Griek, slaaf en vrije, man en vrouw, home en hetero, blank en zwart, arm en rijk. We zorgen voor elkaar, vergeven, dienen en leven. Zo vormen we samen een alternatieve mensheid.

We onderscheiden ons door dienstbaarheid en zorg aan armen, kwetsbare mensen, weduwen en wezen, eenzamen en mensen die lijden onder ziekte, psychische nood of afwijzing. We houden van mensen dichtbij, maar ook van de mensen ver weg. Compassie drijft ons en bepaald onze keuzes, geld- en tijdsbesteding.

We dragen zorg voor de schepping in hoe we ons opstellen ten aanzien van mobiliteit. We compenseren onze vluchten en kilometers in de auto, we kopen producten die respect tonen voor het leven man mens en dier.

We leven onder een open hemel en zoeken God in gebed, stilte, contemplatie, aanbidding, kunst en bijbellezen. Ook stellen we ons leven in op Gods ritme van dag en nacht, jaargetijden en de kerkelijke feesten. Het ritme in de natuur en de liturgie geeft vorm aan onze tijd.

We dragen verantwoordelijkheid voor gerechtigheid in deze wereld. Als we geloven dat God deze wereld recht gaat zetten en ons roept, dan mogen we in alles wat we doen meewerken aan de komst van Gods rijk en zijn gerechtigheid.

Deze leefstijl zal ons ook laten zien dat God voorziet in wat we nodig hebben. We krijgen een diepe vrede en voldoening door zo te leven omdat Gods vaderlijke zorg over ons leven zichtbaar wordt als we leven als zijn kinderen. We leven in zijn gezin en dat verhaal bepaald onze identiteit, onze verlangens. Het stuurt onze energie en bepaald onze grenzen. Verlost van de dwang van moderne maatschappij, verlost van de neuroses van de zelfontplooing gaan we samen op weg naar Gods toekomst. Wat een feest! Nu al!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s