Marginaal en missionair. Kleine Kritiek op de Familie Dekker.

Standaard
Marginaal en missionair. Kleine Kritiek op de Familie Dekker.

Ik kan het niet laten om te reageren op het boek van Wim Dekker “Missionair en Marginaal” en op de aankondiging van “Provocatie” van Willem Maarten Dekker (en eigenlijk ook een beetje op de aanhoudende positieve aandacht voor Bram van de Beek en zijn theologie). De familie Dekker (en ook VDB) scoort behoorlijk met twee boeken en veel aandacht in de media. In tijden waarin het met de kerk slecht gaat doet deze diagnose het prima. Hoewel ik waardering heb voor de strijd tegen het populistische (vaak evangelische) evangelicalisme, ben ik het theologisch inhoudelijk oneens met heel veel punten. Ik denk juist nu dat we een heel nieuw soort kerk kunnen ontwikkelen, tegen de trend in van de familie Dekker. Ik ben dus niet blij met alle positieve aandacht voor Dekker en vd. Beek. Er is wel degelijk een alternatief. (Probleem is wel dat wij geen Nederlandse N.T. Wright in ons midden hebben…)

Ik heb het idee dat Dekker & zoon vooral (en terecht) ingaan op populaire interpretaties van “Missionair zijn” en “Activisme”. Deze woorden zijn echter helemaal niet zo eenduidig. Dekker en zoon gaan vooral in op missionaire activiteiten die de christelijke traditie laagdrempelig willen maken: populaire muziek of TV formats, aanpassen van de boodschap zodat mensen zich er prettig bij voelen, economische berekeningen die aantonen hoeveel christelijk activisme oplevert voor de samenleving. Of: missionair zijn door mee te kunnen doen met de hyper-moderne wereld. Aantonen dat we “relevant” zijn.

Dekker verzet zich vooral tegen de neo-Bartiaanse beweging en de apostolaats gedachte. De grens tussen schepping en verlossing, tussen kerk en maatschappij werd vloeibaar omdat de maatschappij-transformerende werking als groot werd gezien of zelfs als missionaire taak van de kerk. Dit optimisme van oa. de Wereldraad van Kerken werd breed gedragen in de jaren 70-90 en vormt nog steeds de achtergrond waartegen Dekker gelezen moet worden. Volgens mij is het een gevecht van de vorige generatie.

(Ook gaat de boodschap in tegen de “contrast-gemeenschap” van bijvoorbeeld Kennedy of Hauerwas (p. 153). Dekker sr. gelooft niet dat de kerk zich kan onderscheiden als gemeenschap. Volgens mij leest Dekker dit te veel als maakbaarheid of activisme…)

Dekker stelt daar het radicaal “anders zijn” van het evangelie tegenover. Dit radicale evangelie is vervolgens wel het traditionele gereformeerde evangelie. Dekker doet veel moeite om Koninkrijk en Kerk uit elkaar te halen (p. 82-83), zo ook schepping, herschepping en verlossing (p. 148-149). Dekker gaat hierbij uit van de “old perspective” theologische inzichten die gangbaar waren (en zijn) in de oude generaties en de orthodoxe-evangelische hoek. De reden hiervoor is de strijd tegen de mogelijk implicatie van alverzoening in de theologie van Barth of de opvatting van maatschappelijke relevantie of activisme wat voort kan vloeien uit een apostolaire opvatting van missie.

Helaas heeft Dekker ook niets begrepen van de pioniers of aanhangers van “emerging church” of “liquid church”. Er zijn inderdaad enkel “anti-institutionele” bewegingen, vooral in de evangelische huiskerken beweging, maar dit is niet typerend voor de Nederlandse situatie. Dekkers boek wordt goed gelezen onder de oudere generatie kerkleiders (zeker gezien de opkomst bij de klassieke boekpresentatie in Ermelo). Er ontstaat zo een generatieconflict van jonge pioniers die zich wel oriënteren op N.T. Wright, Rob Bell, Hauerwas, of McLaren, maar niets hebben met Barth versus Dekker. Emerging Church (de term wordt trouwens nooit meer gebruikt in wat “emerging kringen” waren) is opkomende kerk in tal van experimenten, kerken en projecten en beslaat een verschillende visies op theologie en kerk. Liturgie en theologie worden juist gewaardeerd. Men gaat juist meer en meer in tegen individualisme. De zorgen van de oude generatie zijn ook onze zorgen. Ze worden alleen anders benoemd en benaderd. De benadering van Dekker spreekt maar weinig jongeren aan. Niet omdat ze niet hip of cool is, maar omdat het geen sterk verhaal is. Andere theologen geven wel een ander en uitdagend verhaal. Dit probeer ik zelf dan ook te verwoorden.

In Baboesjka ga ik uit van de “Third Quest fot the Historical Jesus” en “The New Perspective on Paul” inzichten. Deze historische interpretaties laten zien hoe woorden als evangelie, Koninkrijk van God, schepping en herschepping in het judaisme van de eerste eeuw begrepen werden. In Marginaal en Missionair geen woord over deze nieuwe inzichten. (Ik kom dit ook niet tegen in de een recent interview met Bram vd. Beek in CV-Koers. Geen woord over deze stromingen. Ook VDB is toonaangevend onder de oudere generatie kerkleiders en theologen in Nederland. Helaas.)

Vanuit deze inzichten kom ik ook tot een heel nieuw interpretatie van onze tijd. Secularisatie kan ook op andere manieren bekeken worden als daar andere theologische modellen tegenover staan. Vooral de omgang met machten, de relatie tussen Israel en de volken, de betekenis van de kerk en de interpretatie van oordeel en het rechtzettende handelen krijgt een heel andere betekenis.

In Baboesjka (Augustus 2012) laat ik zien hoe dit nieuwe perspectief werkt. je kunt het boek dus ook zien als een inleiding op de theologie van Wright, Brueggemann, Dunn en Yoder. Vanuit dit perspectief ontstaat een heel nieuwe visie op de missie en de acties van de kerk. (Dit laatste, de acties van de kerk, is vooral uitgewerkt in mijn eerste boek: Heerlijk Eenvoudig.)

De theologie van Baboesjka en de praktijk van Heerlijk Eenvoudig zullen worden uitgewerkt in een nieuwe visie voor de kerk van morgen. Daarmee denk ik dat we een alternatief hebben voor de theologie van Dekker, Dekker en VDB. Een alternatief dat theologisch staat als een huis, zonder in dezelfde valkuilen te stappen als de generatie voor ons. Baboesjka theologie is marginaal en missionair. Frisse theologie voor een uitdagende kerk.

Eén reactie »

  1. Pingback: Weekoverzicht week 19-2012 | Vrijzinnig Evangelisch

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s